KEY’de kimlik tespit süresi bitti

Yaklaşık 12 yıldır ödenmeyen Konut Edindirme Yardımı (KEY) hesaplarının ödenmesi için gerekli olan, ‘hak sahiplerinin tespit’ süresi dün sona erdi. Tespitlerde yaklaşık 1 milyon hak sihibi kaydı mükerrer çıktı. Sürenin sona ermesine rağmen, tespit edilen hak sahiplerinin tamamının listesi, hesaplamaları gerçekleştirecek olan Emlak Tasfiye Fonu’na teslim edilemedi. Kesinleşmemiş rakamlara göre, tespit edilen hak sahibi sayısı 6 milyona ulaştı. Ancak, kurumlardan gelecek diğer rakamlarla birlikte rakamın 6.5-7 milyon arasında olacağı tahmin ediliyor.

BELEDİYE SÜRPRİZİ

Dün sürenin dolmasına rağmen, Emlak Tasfiye Fonu’na SSK ve diğer kamu kurumlarından, hak sahibi bildirimleri gelmeye devam etti. Özellikle belediyelerden, son haftada yoğun olarak hak sahibi bildirimi geldi. SSK’dan ise gelen bildirimlerde, hak sahiplerine ilişkin bilgilerde hata çıktı. Bunun üzerine, hak sahipleriyle ilgili bilgilerin, istenilen formatta yeniden bildirilmesi istendi. KEY ödemeleriyle ilgili kesin sonuçlar önümüzdeki hafta netleşecek. Ancak geçtiğimiz hafta itibariyle, KEY ödemelerinden yararlanacak kişilerden 6 milyonu kesinleşti.

TEK TEK BAKILDI

KEY kesintilerinin yapıldığı 1987-1996 yılları arasında, çalışan 1.5 milyon kişinin, vatandaşlık numarası olmadığı tespit edilmişti. Bu kişilerin nüfus bilgileri tek tek araştırıldığında vatandaşlık numarası olmayan 1 milyon kişi için mükerrer kayıt saptandı. Bu isimler ayıklandı. Geri kalanında hayatını kaybetmiş veya kayıtları düzensiz tutulmuş kişilerden oluşuyor.

Hesaplamalar haftaya başlıyor

Emlak Tasfiye Fonu ise, hak sahiplerinin ne kadar KEY ödemesi alacağına ilişkin hesaplamalarını, önümüzdeki haftadan itibaren başlayacak. Hesaplamadan önce ise, hak sahipleri ‘ön kontrolden’ geçirilerek bilgiler kontrol edilecek. Hesap işlemi için KEY yasasında üç aylık süre öngörülüyor. Ancak, bildirimlerde sorun çıkmazsa bu sürenin daha da aşağıya çekilmesi, ödeme süresinin öne alınması planlanıyor.

KEY paraları sosyetik konut yapımında kullanılmış

Kamuoyunda KEY ödemeleri olarak bilinen Konut Edindirme Yardımı (KEY) kesintilerinin, Emlak Bankası tarafından, Ankara, İstanbul ve İzmir’deki lüks konutların yapımında kullanıldığı ortaya çıktı.

Bankanın, KEY kesintilerini, ‘piyasadaki faiz oranlarının’ çok altında nemalandırarak, hak sahiplerinin zarar etmesine neden olduğu da saptandı. Emlak Tasfiye Fonu tarafından yürütülen KEY ödemelerinin yapılmasına ilişkin çalışmalar sırasında, Toplu Konut İdaresi’nin (TOKİ), KEY kesintilerinin nerelerde kullanıldığına ilişkin hazırladığı rapor ortaya çıktı. Raporda, çarpıcı tespitlere yer veriliyor. Toplam 8 sayfalık raporda, dar gelirli vatandaşların konut edinmelerine yardımcı olmak için 1987-1995 yılları arasında tahsil edilen KEY kesintilerinin Emlak Bankası’nın hesaplarında toplandığı vurgulandı. Raporda, hesaptaki paralarla İstanbul, Ankara ve İzmir’de lüks konutlar yapıldığı belirtildi.

DÜŞÜK FAİZ UYGULANDI

RAPORA göre, KEY hesapları ile İstanbul’da Bahçeşehir ve Ataşehir, İzmir’de Mavişehir, Ankara’da da Bilkent ve Konutkent projeleri gerçekleştirildi. 2005 yılında hazırlanan raporda ‘Emlak Bankası, KEY hesaplarını kötü nemalandırdığı gibi, kaynaklarını da İstanbul’da, Ankara’da ve İzmir’de lüks konut projelerinin finansmanında kullanmıştır’ denildi. Emlak Bankası eski yönetiminin, KEY kesintilerine uyguladığı faiz oranları hakkında da bilgi verildi. Buna göre, banka eski yönetimi, Hazine bonosu faizinin yüzde 90 olduğu dönemde yüzde 50 faiz uyguladı. Raporda, düşük nemalandırmaya örnek olarak çeşitli tarihlerdeki faiz oranları ile KEY kesintilerine uygulanan faiz oranı karşılaştırılarak ‘1997’de 6 aylık Hazine bonosu faiz oranı yüzde 96 olduğu halde aynı tarihteki Emlak Bankası altı aylık faiz oranını yüzde 50 olarak tespit etmiştir. Banka, 1992’den itibaren KEY kesintilerini, piyasa koşullarının altında bir oran belirlemek suretiyle alandırmaya başlamıştır’ denildi.

Bin 500 YTL ödenecek

GEÇMİŞ hükümetler döneminde yapılan KEY ödemelerinin düşük nemalandırılması nedeniyle, KEY ödemeleri de düşük kaldı. Buna göre, halen devam eden KEY ödemelerine ilişkin çalışmalara göre, KEY paylarını düzenli olarak yatıran bir hak sahibinin alacağı tutar, faiziyle birlikte yaklaşık bin 500 YTL olacak. Söz konusu tutar, aynı hak sahibinin dolar bazında yaptığı KEY ödemesinin ‘anaparasının’ bile altında kalıyor.

Doğru faiz işleseydi ev sahibi yapardı

Raporda, 1987 ve1995 yılları arasında düzenli olarak KEY ödemelerini gerçekleştiren hak sahibinden tahsil edilen paralar da TL ve döviz bazında hesaplamalarla anlatılıyor. Rapora göre, 1987-1995 yılları arasında düzenli olarak adına KEY ödemesi yatırılan bir kişiden devlet, toplam 6.1 YTL (6 milyon 156 bin lira) gelir elde etti. Raporda, aynı hak sahibinin devlete ödediği KEY kesintilerinin dolar bazındaki anapara tutarının ise bin 214 dolar olduğu vurgulandı. Dolar bazında yapılan hesaplamada bulunan bin 214 dolarlık tutar, 1987-1995 yılları arasında yapılan kesintilerin sadece anaparasını oluşturuyor. Bu tutara, 1987-2007 yılları arasında faiz uygulandığında ise, bugün bir hak sahibinin olması gereken tutarın küçük bir ev parasına ulaştığı hesaplanıyor.

7.5 milyonun parasıyla 14 bin konut

7.5 milyon hak sahibi adına Emlak Bankası’nın hesaplarına yatırılan KEY hesapları ile Ankara’da Bilkent ve Konutkent’te, İstanbul’da Ataşehir ve Bahçehir’de, İzmir’de de Mavişehir’de yaklaşık 14 bin lüks konut yapıldı. Emlak Bankası’nın tasfiyesinin ardından, bankanın gayrimenkulleri TOKİ’nin iştiraki olan Emlak GYO’ya devredildi. TOKİ ise, Yatırım Ortaklığı’ndan borçlanarak, Hakkari, Şırnak ve Diyarbakır’da dargelirli için konut inşa etti